{"id":4520,"date":"2025-12-04T09:14:17","date_gmt":"2025-12-04T02:14:17","guid":{"rendered":"https:\/\/c4ir.vn\/?p=4520"},"modified":"2025-12-04T10:21:08","modified_gmt":"2025-12-04T03:21:08","slug":"genai-va-giao-duc-khi-loi-nhuan-kinh-doanh-va-cham-voi-muc-tieu-trong-nguoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/genai-va-giao-duc-khi-loi-nhuan-kinh-doanh-va-cham-voi-muc-tieu-trong-nguoi\/","title":{"rendered":"GenAI v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c: Khi l\u1ee3i nhu\u1eadn kinh doanh &#8216;va cha\u0323m&#8217; v\u01a1\u0301i m\u1ee5c ti\u00eau &#8216;tr\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi&#8217;"},"content":{"rendered":"<div class=\"fancybox\"><h2>S\u01b0\u0323 h\u00e2\u0301p d\u00e2\u0303n cu\u0309a GenAI va\u0300 nguy c\u01a1 ki\u00ea\u0301n th\u01b0\u0301c &#8220;r\u00f4\u0303ng tu\u00ea\u0301ch&#8221;<\/h2>\n<p>GenAI \u0111\u00e3 \u00e2m th\u1ea7m nh\u01b0ng m\u1ea1nh m\u1ebd th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o t\u1eebng l\u1edbp h\u1ecdc. S\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i c\u00e3i: Ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e2u l\u1ec7nh cho ChatGPT hay Claude ho\u0103\u0323c Gemini, m\u1ed9t b\u00e0i ti\u1ec3u lu\u1eadn, m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch chi ti\u1ebft hay m\u1ed9t b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n ho\u0323c kinh \u0111i\u00ea\u0309n s\u1ebd hi\u1ec7n ra trong v\u00e0i gi\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, c\u00e1c &#8220;g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3&#8221; c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tung ra c\u00e1c g\u00f3i \u01b0u \u0111\u00e3i mi\u1ec5n ph\u00ed cho sinh vi\u00ean \u0111\u00fang v\u00e0o m\u00f9a thi c\u1eed. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ng\u1eabu nhi\u00ean; n\u00f3 cho th\u1ea5y h\u1ecd hi\u1ec3u r\u1ea5t r\u00f5 t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc: t\u00ecm ki\u1ebfm l\u1ed1i t\u1eaft \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i t\u1ecfa \u00e1p l\u1ef1c th\u1eddi gian v\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng b\u00e0i t\u1eadp b\u1ecb xem l\u00e0 nh\u00e0m ch\u00e1n.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng h\u1ec7 qu\u1ea3 l\u00e0 g\u00ec? Khi sinh vi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7c h\u1ecdc m\u00e0 thi\u1ebfu AI, khi m\u1ecdi b\u00e0i t\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e1y m\u00f3c gi\u1ea3i quy\u1ebft, li\u1ec7u h\u1ecd c\u00f3 \u0111ang th\u1ef1c s\u1ef1 &#8220;h\u1ecdc&#8221;? Hay h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111ang &#8220;gia c\u00f4ng&#8221; ki\u1ebfn th\u1ee9c?<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m g\u00e3y kh\u00fac gi\u1eefa m\u1ee5c ti\u00eau gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 kinh doanh:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Doanh nghi\u1ec7p:<\/strong> \u01afu ti\u00ean hi\u1ec7u su\u1ea5t, t\u1ed1c \u0111\u1ed9, quy m\u00f4 v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn.<\/li>\n<li><strong>Gi\u00e1o d\u1ee5c:<\/strong> \u01afu ti\u00ean qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1eadm r\u00e3i, s\u1ef1 ng\u1ea5m d\u1ea7n, t\u01b0 duy ph\u1ea3n bi\u1ec7n v\u00e0 s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh v\u1ec1 nh\u1eadn th\u1ee9c.<\/li>\n<\/ul>\n<p>N\u1ebfu ph\u00f3 m\u1eb7c gi\u00e1o d\u1ee5c cho logic kinh doanh, ch\u00fang ta s\u1ebd t\u1ea1o ra m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc sinh gi\u1ecfi t\u1ea1o ra &#8220;s\u1ea3n ph\u1ea9m&#8221; (b\u00e0i l\u00e0m) nh\u01b0ng r\u1ed7ng tu\u1ebfch v\u1ec1 t\u01b0 duy (qu\u00e1 tr\u00ecnh). &#8220;Ch\u00fang ta \u0111ang \u01b0u ti\u00ean k\u1ebft qu\u1ea3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y h\u01a1n l\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ecdc t\u1eadp&#8221;, Timothy Cook, m\u00f4\u0323t gia\u0301o vi\u00ean \u0111\u01b0a ra c\u1ea3nh b\u00e1o.<\/p>\n<h2>T\u00e1i \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a &#8220;S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng th\u00edch&#8221; (Alignment) trong Gi\u00e1o d\u1ee5c<\/h2>\n<p>Trong gi\u1edbi c\u00f4ng ngh\u1ec7, &#8220;alignment&#8221; th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef cho AI kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng trong gi\u00e1o d\u1ee5c, kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n: S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng th\u00edch gi\u1eefa c\u00f4ng n\u0103ng c\u1ee7a AI v\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u1ecdc.<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 AI vi\u1ebft h\u1ed9 b\u00e0i v\u0103n hay gi\u1ea3i h\u1ed9 b\u00e0i to\u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 gi\u00e1o d\u1ee5c; n\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 l\u00e0m thay. \u0110\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng th\u00edch v\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c, GenAI c\u1ea7n v\u01b0\u1ee3t qua vai tr\u00f2 c\u1ee7a m\u1ed9t &#8220;c\u1ed7 m\u00e1y tr\u1ea3 l\u1eddi&#8221; \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u1ed7 tr\u1ee3 s\u01b0 ph\u1ea1m:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ef1 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng:<\/strong> Nh\u1eadn bi\u1ebft khi h\u1ecdc sinh d\u00f9ng AI \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh t\u01b0 duy.<\/li>\n<li><strong>T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c mang t\u00ednh g\u1ee3i m\u1edf:<\/strong> Thay v\u00ec \u0111\u01b0a \u0111\u00e1p \u00e1n, AI n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00f4i k\u00e9o h\u1ecdc sinh v\u00e0o lu\u1ed3ng suy ngh\u0129.<\/li>\n<li><strong>Th\u1ea5u c\u1ea3m s\u01b0 ph\u1ea1m:<\/strong> T\u00f4n tr\u1ecdng nhu c\u1ea7u c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, gi\u00fap h\u1ecdc sinh v\u01b0\u1ee3t qua kh\u00f3 kh\u0103n thay v\u00ec l\u00e0m h\u1ed9.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>\u0110\u1ec1 cao &#8220;Qu\u00e1 tr\u00ecnh&#8221; h\u01a1n &#8220;S\u1ea3n ph\u1ea9m&#8221;<\/h2>\n<p>Gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c n\u1eb1m \u1edf s\u1ef1 v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi tri th\u1ee9c. Ch\u00ednh nh\u1eefng l\u00fac ph\u00e2n t\u00edch, tranh lu\u1eadn, v\u00e0 s\u1eeda sai l\u00e0 l\u00fac t\u01b0 duy ph\u1ea3n bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh. K\u1ef9 n\u0103ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh (self-regulation), kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 m\u00ecnh v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00f3 kh\u0103n quan tr\u1ecdng h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 cu\u1ed1i c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7n t\u1ea1i (thi c\u1eed, \u0111i\u1ec3m s\u1ed1) \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh ti\u1ebfp tay cho vi\u1ec7c l\u1ea1m d\u1ee5ng AI, v\u00ec n\u00f3 ch\u1ec9 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn &#8220;k\u1ebft qu\u1ea3&#8221; (product). \u0110\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft t\u1eadn g\u1ed1c, ch\u00fang ta c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i c\u00e1ch \u0111\u00e1nh gi\u00e1: t\u1eadp trung v\u00e0o s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9, kh\u1ea3 n\u0103ng v\u1eadn d\u1ee5ng ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u01b0 duy c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc, thay v\u00ec ch\u1ec9 ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m m\u1ed9t b\u00e0i l\u00e0m v\u00f4 h\u1ed3n.<\/p>\n<h2>Gi\u00e1o vi\u00ean: T\u1eeb ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi &#8220;\u0110\u1ed3ng thi\u1ebft k\u1ebf&#8221;<\/h2>\n<p>Ng\u00e0nh c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh gi\u1ea3i b\u00e0i to\u00e1n gi\u00e1o d\u1ee5c. C\u00e1c k\u1ef9 s\u01b0 AI c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ecfi thu\u1eadt to\u00e1n, nh\u01b0ng h\u1ecd thi\u1ebfu s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m s\u01b0 ph\u1ea1m m\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o vi\u00ean d\u00e0y d\u1eb7n kinh nghi\u1ec7m s\u1edf h\u1eefu.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3i ph\u00e1p l\u00e0 \u0111\u1ed3ng thi\u1ebft k\u1ebf (co-design). Gi\u00e1o vi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn cho c\u00f3 l\u1ec7, m\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ti\u1ebfp tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 GenAI ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Thay v\u00ec t\u1ea1o ra AI l\u00e0m thay, h\u00e3y t\u1ea1o ra AI \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 &#8220;\u0111\u1ed1i t\u00e1c t\u01b0 duy&#8221; (thought partner). AI n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 kh\u01a1i g\u1ee3i s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2, khuy\u1ebfn kh\u00edch kh\u00e1m ph\u00e1, thay v\u00ec cung c\u1ea5p c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u00f3i s\u1eb5n.<\/p>\n<h2>\u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 AI tr\u1ea3 l\u1eddi thay cho t\u01b0\u01a1ng lai<\/h2>\n<p>Gi\u00e1o d\u1ee5c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c chuy\u1ec3n giao m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t. \u0110\u00f3 l\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>N\u1ebfu ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng AI d\u1ef1a tr\u00ean t\u01b0 duy n\u0103ng su\u1ea5t v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn, ch\u00fang ta s\u1ebd \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a nh\u00e0 khoa h\u1ecdc m\u00e1y t\u00ednh Stuart Russell: &#8220;Ch\u00fang ta s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh y\u00eau c\u1ea7u (k\u1ebft qu\u1ea3 b\u00e0i t\u1eadp), nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh mong mu\u1ed1n (tr\u00ed tu\u1ec7 con ng\u01b0\u1eddi).&#8221;<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u1ee7 b\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec3 bu\u1ed9c c\u00f4ng ngh\u1ec7 ph\u1ea3i ph\u1ee5c v\u1ee5 cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>According to WEF<\/strong><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 c\u1ee7a tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o t\u1ea1o sinh (GenAI) bu\u1ed9c ch\u00fang ta ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ed1t t\u1eed: M\u1ee5c \u0111\u00edch th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 g\u00ec? \u0110\u1ec3 c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u00e0y kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh &#8220;k\u1ebb ph\u00e1 ho\u1ea1i&#8221; tri th\u1ee9c, c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 GenAI c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh d\u1ef1a tr\u00ean t\u01b0 duy s\u01b0 ph\u1ea1m, v\u1edbi gi\u00e1o vi\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 \u0111\u1ed3ng thi\u1ebft k\u1ebf, thay v\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4521,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","td_post_video":[]},"categories":[3],"tags":[292,293,64],"class_list":["post-4520","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-tri-tue-nhan-tao","tag-genai","tag-giao-duc","tag-tri-tue-nhan-tao"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4520"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4520\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/c4ir.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}