Phát biểu chào mừng, ông Cao Xuân Thắng, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Singapore, cho biết năm 2025 kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai nước đạt gần 40 tỷ đô la Singapore, tăng 26,2% so với năm 2024 và là mức cao kỷ lục. Theo ông, đây là nền tảng để hai bên mở rộng hợp tác sang lĩnh vực bán dẫn, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng thu hút nhà đầu tư quốc tế nhờ môi trường ổn định, lực lượng lao động trẻ và các chính sách ưu đãi.
Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) cho biết thế giới đang bước vào giai đoạn công nghiệp bán dẫn trở thành nền tảng của trí tuệ nhân tạo, điện toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu và phần lớn các ngành công nghiệp chiến lược. Với những chủ trương đã được xác lập, Việt Nam đang có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Ở phạm vi Thành phố, ông Trần Hữu Dũng cho biết TPHCM đang triển khai Đề án phát triển và mở rộng mạng lưới các khu công nghệ số tập trung, nhằm hình thành những không gian chuyên biệt cho các ngành công nghệ chiến lược. Với hơn hai thập kỷ vận hành khu công nghệ, QTSC được Thành phố giao nghiên cứu và đề xuất mô hình phát triển cho các khu công nghệ số tập trung mới theo hướng chuyên ngành, tích hợp hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong đó, bán dẫn là một trong những lĩnh vực ưu tiên, với định hướng hình thành không gian dành cho nghiên cứu phát triển, thiết kế vi mạch, kiểm thử, đóng gói, sản xuất và phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ.
Ông Dũng nhấn mạnh, mục tiêu không dừng ở thu hút từng dự án riêng lẻ, mà là xây dựng một hệ sinh thái liên kết, nơi doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, quỹ đầu tư và đối tác quốc tế cùng tạo ra giá trị. Trong kỷ nguyên công nghệ, theo ông, lợi thế cạnh tranh của một quốc gia không chỉ đến từ chính sách hay hạ tầng, mà còn từ khả năng gắn kết doanh nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực thành một chỉnh thể.
Trên tinh thần đó, ông khẳng định QTSC cam kết tiếp tục giữ vai trò “cầu nối giữa chính sách và thị trường, giữa nghiên cứu và sản xuất”, cũng như giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế, góp phần đưa TPHCM trở thành điểm đến của ngành bán dẫn trong khu vực.
TPHCM định hình hệ sinh thái bán dẫn
Mở đầu phần nội dung chuyên môn, ông Lý Minh Tuân, Trưởng phòng Kinh tế số – Xã hội số, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, trình bày tham luận về chiến lược phát triển ngành bán dẫn Việt Nam trong kỷ nguyên số và chính sách thu hút đầu tư của Thành phố.
Theo ông Lý Minh Tuân, sau khi mở rộng không gian phát triển, TPHCM đang hình thành một siêu đô thị đa trung tâm với diện tích hơn 6.700 km², dân số trên 14 triệu người và GRDP năm 2025 khoảng 123 tỷ USD. Không gian mới này cho phép kết nối các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, hệ thống logistics, cảng biển cùng mạng lưới trường đại học và viện nghiên cứu thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thống nhất.
Về quy mô ngành, Thành phố hiện dẫn đầu cả nước với 54 dự án FDI bán dẫn, tổng vốn đăng ký hơn 5,1 tỷ USD, quy tụ Intel, Marvell, Renesas, Ampere, BESI trong các lĩnh vực thiết kế vi mạch, đóng gói, kiểm thử và sản xuất thiết bị. Nhiều mắt xích còn thiếu cũng đang được bổ sung, thông qua nhà máy wafer của Ultrasil LLC, trung tâm thiết kế vi mạch của VNChip Technologies và nhà máy đóng gói, kiểm định chip của CT Semiconductor.
Đi kèm là hệ thống cơ chế hỗ trợ theo Nghị quyết 98/2023/QH15, Nghị quyết 260/2025/QH15 và Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu phát triển, thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn và sản xuất chip. Thành phố đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 9.000 nhân lực trình độ đại học trở lên cho ngành bán dẫn đến năm 2030, đồng thời nghiên cứu thành lập Quỹ Phát triển nguồn nhân lực thiết kế vi mạch.
Xu hướng khu vực: thị trường mở rộng nhanh hơn năng lực hệ sinh thái
Ở góc nhìn khu vực, ông Ang Wee Seng, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Singapore (SSIA), nhận định trí tuệ nhân tạo đang là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành trong thập niên tới. Nhu cầu đối với chip hiệu năng cao, bộ nhớ và các giải pháp điện toán tiên tiến tăng nhanh, kéo quy mô thị trường bán dẫn toàn cầu năm 2026 lên mức dự báo khoảng 1.510 tỷ USD.
Theo ông, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng không chỉ đặt ra yêu cầu về năng lực sản xuất, mà buộc các quốc gia phải đầu tư đồng bộ vào hạ tầng, nhân lực, đổi mới sáng tạo và khả năng hợp tác quốc tế. Điểm nghẽn của giai đoạn tới vì thế không nằm ở nhu cầu, mà ở các nguồn lực nền tảng. Đây cũng là cơ hội để ASEAN trở thành điểm đến của dòng vốn công nghệ cao, nếu biết tận dụng lợi thế liên kết khu vực, trong đó Singapore mạnh về sản xuất tiên tiến, thiết bị và R&D, còn Việt Nam có lợi thế về thiết kế, đóng gói, kiểm thử và quy mô điện tử.
Chọn đúng nấc thang thay vì chạy theo cuộc đua đắt nhất
Câu hỏi làm thế nào để Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu được ông Bùi Trung Hiếu, Chuyên gia Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TPHCM (HCMC C4IR), trả lời trong tham luận về kết nối chuỗi giá trị và cơ hội cho Việt Nam.
Từ kinh nghiệm của Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Malaysia và Trung Quốc, ông Bùi Trung Hiếu cho rằng không tồn tại một mô hình phát triển duy nhất, nhưng các nền kinh tế thành công đều chọn đúng điểm khởi đầu dựa trên lợi thế riêng thay vì đầu tư dàn trải. Việt Nam hiện có nhiều điều kiện thuận lợi: vị trí địa chiến lược trong chuỗi cung ứng, lực lượng kỹ sư trẻ, sự hiện diện của khối doanh nghiệp FDI trong đóng gói – kiểm thử, cùng môi trường đầu tư đang được cải thiện. Song những khoảng trống về doanh nghiệp đầu tàu, năng lực thiết kế, công nghiệp vật liệu, hạ tầng kỹ thuật và chuỗi cung ứng phụ trợ vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.
Ông đặc biệt lưu ý về bài toán đầu tư nhà máy chế tạo wafer. Theo ông, một dự án fab chỉ thực sự có ý nghĩa khi thị trường đủ lớn để bảo đảm sản lượng ổn định; nếu thiếu khách hàng và hệ sinh thái hỗ trợ, chi phí đầu tư rất lớn có thể trở thành gánh nặng thay vì động lực. Từ đó, ông đề xuất nguyên tắc để thị trường dẫn dắt năng lực, lấy nhu cầu thực tế của doanh nghiệp làm căn cứ cho các quyết định đầu tư. “Việt Nam không cần chạy theo cuộc đua đắt nhất”, ông nói, và cho rằng điều quan trọng là chọn đúng nấc thang để đi lên nhanh nhất.
Hoàn thiện chuỗi cung ứng từ nền tảng vật liệu
Đi sâu vào một mắt xích cốt lõi, ông Jorge Villalobos, Tổng Giám đốc Ultrasil LLC (Hoa Kỳ) và Cố vấn cấp cao Công ty CP Giải pháp Bán dẫn Ultrasil, trình bày về wafer silicon, vật liệu đầu vào của toàn bộ ngành sản xuất chip.
Theo ông, đà phát triển của trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, ô tô thông minh và thiết bị kết nối sẽ giữ nhu cầu bán dẫn ở mức cao trong nhiều năm, kéo theo áp lực lớn lên nguồn cung wafer toàn cầu. Việt Nam đã tạo dựng được vị thế ở các công đoạn lắp ráp, đóng gói và kiểm thử, nhưng để gia tăng giá trị cần từng bước mở rộng sang những khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn, trong đó có sản xuất wafer và vật liệu bán dẫn. Việc phát triển năng lực này vừa đáp ứng nhu cầu trong nước, vừa góp phần đa dạng hóa nguồn cung toàn cầu khi nhiều tập đoàn đang tìm địa điểm đầu tư ngoài các trung tâm sản xuất truyền thống.
Ultrasil cho biết đang định hướng hợp tác lâu dài với Việt Nam thông qua các giải pháp wafer silicon, wafer SOI và công nghệ tái chế wafer. Doanh nghiệp này đang xây dựng dây chuyền nghiên cứu phát triển và sản xuất thử nghiệm tại QTSC, với nhà xưởng 1.200 m² và phòng sạch đạt chuẩn Class 100.
Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn
Ông Trần Vân Nam, Phó Chủ tịch Liên minh Phát triển Nguồn lực Công nghiệp Bán dẫn Việt Nam (SEVINA) kiêm Giám đốc FPT Polytechnic TPHCM, nhấn mạnh khoảng cách giữa nhu cầu doanh nghiệp và năng lực nguồn nhân lực vẫn là một trong những thách thức lớn của ngành. Đào tạo cho lĩnh vực bán dẫn, theo ông, không thể dừng ở kiến thức chuyên môn mà phải gắn với yêu cầu thực tiễn, để người học tham gia trực tiếp vào các công đoạn thiết kế, kiểm thử, đóng gói và sản xuất ngay sau khi tốt nghiệp.
Bối cảnh nhân lực của hai nước cho thấy rõ cơ sở để hợp tác. Việt Nam có lực lượng trẻ và dồi dào nhưng còn thiếu chuẩn đào tạo quốc tế cùng kinh nghiệm vận hành nhà máy; Singapore có hệ thống đào tạo bài bản nhưng hạn chế về quy mô nhân lực kỹ thuật trẻ. Trên nền đó, SEVINA và FPT Polytechnic đang thúc đẩy mô hình hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế, hướng tới chương trình đào tạo theo chuẩn công nghiệp, tăng cường thực hành, phát triển phòng thí nghiệm và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp Singapore cùng các đối tác khu vực.
Cũng trong khuôn khổ Diễn đàn, Phiên tọa đàm “Việt Nam – Điểm đến mới của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu” diễn ra với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp hai nước, do ông Tony Trần, Chuyên gia HCMC C4IR, điều phối. Với vai trò đơn vị phối hợp tổ chức, đóng góp tham luận chuyên môn và điều phối đối thoại, HCMC C4IR tiếp tục thể hiện định vị là cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật, trong nước và quốc tế, đồng thời xác định bán dẫn là một trong các lĩnh vực ưu tiên của Trung tâm.
Tại diễn đàn, QTSC và Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Singapore (SSIA) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Theo thỏa thuận, hai bên sẽ phối hợp thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư, nghiên cứu và phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn.
Cùng với đó, SSIA, Liên minh Phát triển nguồn nhân lực công nghiệp bán dẫn Việt Nam (SEVINA) và Trường Cao đẳng FPT Polytechnic ký thỏa thuận hợp tác đào tạo, phát triển đội ngũ nhân lực ngành bán dẫn.
