Quyết định này là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa đồng bộ 17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) đến năm 2030 và hiện thực hóa cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam.
Mục tiêu hỗ trợ 25.000 dòng vốn và đơn vị kinh doanh xanh
Trong giai đoạn 5 năm tới, Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ khoảng 25.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững. Đồng thời, xây dựng ít nhất 20 mô hình điển hình thành công để lan tỏa kinh nghiệm và tạo hiệu ứng dịch chuyển xanh trong cộng đồng doanh nghiệp.
Bên cạnh việc nâng cao nhận thức cho các chủ thể kinh tế, Chương trình chú trọng bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác quản lý, tư vấn; đồng thời thu hút và huy động các nguồn lực hợp pháp – đặc biệt là dòng vốn từ khu vực tư nhân – để triển khai các sáng kiến bền vững.
Hệ sinh thái của Chương trình được cấu trúc rõ ràng với ba nhóm chủ thể:
Đối tượng thụ hưởng: Doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh, các tổ hợp tác, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã đang hoặc hướng tới kinh doanh bền vững.
Bên cung cấp dịch vụ: Các viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội và doanh nghiệp có tư cách pháp nhân thực hiện các hoạt động hỗ trợ, thúc đẩy.
Cơ quan hỗ trợ: Các bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và các đơn vị trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được giao nhiệm vụ và dự toán kinh phí triển khai.
Chiến lược hỗ trợ của Chính phủ sẽ tập trung ưu tiên cho 3 mô hình cốt lõi bao gồm: Mô hình kinh tế tuần hoàn; mô hình kinh doanh bao trùm (gắn lợi ích kinh tế với người thu nhập thấp và nhóm yếu thế); mô hình áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường – xã hội – quản trị (ESG) và các phương thức kinh doanh bền vững khác.
Bộ tiêu chí sàng lọc đối tượng thụ hưởng
Để tiếp cận được các nguồn lực hỗ trợ từ Chương trình, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã phải đáp ứng được ít nhất một trong các điều kiện tiên quyết sau:
- Sở hữu các giải thưởng, chứng chỉ, chứng nhận (ở cấp quốc tế, quốc gia, cấp tỉnh) hoặc chứng nhận ISO liên quan đến chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, ESG, kinh doanh bao trùm hoặc trách nhiệm xã hội.
- Là doanh nghiệp xã hội được công nhận theo quy định pháp luật.
- Đang trực tiếp triển khai các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn hoặc đang áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.
- Đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xác định mô hình kinh doanh bền vững được công bố trên Cổng thông tin quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoặc Khung tiêu chí quy định tại Phụ lục kèm theo Quyết định 926/QĐ-TTg.
Ba trụ cột hành động toàn diện
Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030 sẽ được vận hành đồng bộ thông qua ba nhóm hoạt động chính:
Phát triển hệ sinh thái phụ trợ
Chính phủ sẽ đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức xã hội thông qua các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội. Song song đó, hình thành mạng lưới chuyên gia tư vấn chuyên sâu, phát triển các nền tảng số chuyên biệt và tổ chức Diễn đàn kinh doanh bền vững thường niên. Nhóm hoạt động này cũng chú trọng khơi thông dòng vốn bằng cách khuyến khích các tổ chức tín dụng thiết kế các sản phẩm tài chính xanh, đầu tư tạo tác động và thúc đẩy các mô hình hợp tác công tư (PPP).
Hỗ trợ trực tiếp và toàn diện cho doanh nghiệp
Đây là trục cốt lõi mang lại lợi ích thiết thực cho các đơn vị tham gia, bao gồm bốn cấu phần chính:
- Tư vấn và đào tạo: Hỗ trợ thiết kế mô hình, chiến lược kinh doanh bền vững, quản trị nội bộ, tiếp cận nguồn vốn và tổ chức các khóa huấn luyện chuyên sâu cả trong và ngoài nước.
- Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo: Hỗ trợ tìm kiếm, chuyển giao công nghệ; áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế thử nghiệm (sandbox); hỗ trợ chi phí kiểm định, đo lường chất lượng, sở hữu trí tuệ; tài trợ chi phí thuê, mua các giải pháp chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).
- Xúc tiến thương mại: Hỗ trợ chi phí đăng ký, duy trì gian hàng trên các sàn thương mại điện tử lớn trong nước và quốc tế; tài trợ kinh phí tham gia các hội chợ triển lãm để mở rộng thị trường cho sản phẩm xanh.
Quản lý, giám sát và đánh giá độc lập
Để đảm bảo dòng ngân sách và các nguồn lực hỗ trợ được sử dụng minh bạch, đúng mục tiêu, Chương trình sẽ xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn và khung giám sát chặt chẽ. Các hoạt động kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất sẽ được thực hiện liên tục, kết hợp với công tác đánh giá độc lập giữa kỳ và tổng kết giai đoạn để kịp thời điều chỉnh chính sách theo thực tế thị trường.
Việc ban hành Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030 là bước đi cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ sang nền kinh tế xanh. Đây không chỉ là bệ phóng giúp doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu mà còn là nền tảng xây dựng một nền kinh tế hiện đại, hài hòa và bền vững.
Mô hình kinh doanh áp dụng kinh tế tuần hoàn: Là mô hình kinh doanh trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và cung cấp sản phẩm, dịch vụ có mục tiêu giảm khai thác nguyên liệu, vật liệu, tái chế, tái sử dụng, kéo dài vòng đời sản phẩm, hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.
Mô hình kinh doanh bao trùm: Là mô hình kinh doanh huy động người thu nhập thấp tham gia trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã; trong đó, người thu nhập thấp có thể tham gia với vai trò là nhà cung ứng, khách hàng, nhà phân phối, người lao động tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra các giá trị chia sẻ.
Mô hình kinh doanh áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường – xã hội – quản trị (ESG) và các mô hình kinh doanh bền vững khác: Là mô hình kinh doanh đảm bảo các yếu tố bền vững về quản trị kinh doanh, hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, giải quyết các vấn đề an sinh xã hội.