Nhận diện những điểm nghẽn trong chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo
Đánh giá tình hình những tháng đầu năm, người đứng đầu Chính phủ ghi nhận các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn vẫn đang cản trở đà phát triển.
Cụ thể, hệ thống cơ chế và chính sách vẫn còn phân tán, chồng chéo. Đặc biệt, việc thiếu hướng dẫn chi tiết về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) và cơ chế đặt hàng nghiên cứu đang làm chậm quá trình đổi mới. Bên cạnh đó, tiến độ xây dựng và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đảm bảo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” và chưa được sử dụng chung một cách hiệu quả. Công tác cắt giảm thủ tục hành chính, triển khai dịch vụ công trực tuyến còn gặp nhiều hạn chế.
Thủ tướng nhấn mạnh: “Tinh thần là làm có hiệu quả, thực chất, tuyệt đối không làm cho có hay làm đối phó”. Đồng thời, Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm. Kết quả triển khai Nghị quyết 57 và Đề án 06 sẽ được sử dụng làm tiêu chí cốt lõi để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ lãnh đạo trong năm 2026.
Trọng tâm phát triển hạ tầng số và khơi thông nguồn lực nghiên cứu
Về định hướng chiến lược sắp tới, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu tập trung phát triển đồng bộ hạ tầng số và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Việc bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản trị, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp. Kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là trọng tâm cốt lõi của chuyển đổi số quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu công nghệ chiến lược phải có kết quả cụ thể trong năm 2026, Thủ tướng yêu cầu thúc đẩy mạnh mẽ mô hình hợp tác “Nhà nước – Viện nghiên cứu – Trường đại học – Doanh nghiệp” nhằm khơi thông nguồn lực nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Ông chỉ đạo cần nhanh chóng chuyển đổi mô hình nghiên cứu từ phân tán sang hình thức đặt hàng theo các bài toán lớn của quốc gia, đảm bảo có sản phẩm và thị trường cụ thể. Đồng thời, cần áp dụng các cơ chế tài chính đặc thù, dám chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học.
Giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành
Nhằm tháo gỡ khó khăn về mặt thể chế, Thủ tướng đã giao loạt nhiệm vụ trọng tâm có thời hạn cụ thể cho các bộ, ngành liên quan:
- Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN): Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và nghiệm thu sản phẩm khoa học công nghệ theo kết quả đầu ra (báo cáo trong tháng 7). Ngay trong tháng 6, ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật, cơ chế định giá, mua sắm và thuê dịch vụ đối với phần mềm nội bộ, dữ liệu số. Ngoài ra, cần hướng dẫn xác định các bài toán lớn phù hợp với tiềm năng từng ngành; nâng cấp và dùng chung các phòng thí nghiệm trọng điểm; phối hợp cùng Bộ Xây dựng làm tiêu chuẩn cho đường sắt tốc độ cao.
- Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm hướng dẫn cơ chế chi ngân sách cho các sản phẩm công nghệ chiến lược và sản phẩm thử nghiệm.
- Bộ Công an: Tập trung đưa Trung tâm Dữ liệu quốc gia vào khai thác trong tháng 6 nhằm cung cấp hạ tầng kỹ thuật số thông suốt cho các bộ, ngành và địa phương.
Những tín hiệu tích cực về bức tranh chuyển đổi số
Báo cáo tại phiên họp đã đưa ra những con số ấn tượng, minh chứng cho đà tăng trưởng của lĩnh vực công nghệ số thời gian qua:
- Chiến lược bứt phá: Chính phủ đã phê duyệt 10 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm cùng 30 sản phẩm công nghệ chiến lược.
- Doanh thu ấn tượng: Doanh thu lĩnh vực công nghệ số trong tháng 4/2026 ước đạt 24 tỷ USD. Tỷ lệ công bố quốc tế tăng 11,3%.
- Hạ tầng viễn thông lọt top thế giới: Mạng 3G và 4G đã phủ sóng trên 99% dân số; mạng 5G đạt độ phủ 91,9% (dự kiến nâng lên 97% vào cuối năm 2026). Tốc độ Internet di động của Việt Nam hiện xếp thứ 11/104 quốc gia, trong khi Internet cố định xếp thứ 12/154.
- Chuyển đổi số dân cư toàn diện: Cả nước đã cấp hơn 27,7 triệu căn cước mẫu mới và kích hoạt trên 70,2 triệu tài khoản định danh điện tử. Nền tảng VNeID hiện cung cấp 50 tiện ích, tích hợp thành công 20,2 triệu giấy phép lái xe, 7,4 triệu đăng ký xe và 26,4 triệu thẻ bảo hiểm y tế. Hơn 156 triệu hồ sơ khách hàng ngân hàng đã được xác thực điện tử; nền tảng “Bình dân học vụ số” thu hút hơn 1,6 triệu học viên tham gia.
- Cải cách hành chính: Chuỗi 8 nghị quyết ban hành ngày 29/4 đã phân cấp 136 thủ tục hành chính, bãi bỏ 186 thủ tục và 890 điều kiện kinh doanh, đồng thời đơn giản hóa thêm 396 thủ tục khác, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.