Báo cáo khẳng định phát triển bền vững chính là một lợi thế cạnh tranh và là động lực thúc đẩy tăng trưởng chiến lược cho các SMEs. Trên toàn cầu, SMEs chiếm khoảng 90% tổng số doanh nghiệp, đóng góp 70% việc làm và chịu trách nhiệm cho khoảng 40% lượng phát thải công nghiệp. Do đó, sự chuyển dịch của SMEs đóng vai trò cốt lõi trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dưới đây là những giá trị cốt lõi và lộ trình thực tiễn từ báo cáo, được tinh chỉnh phù hợp với hành trình vươn ra biển lớn của các SMEs Việt Nam.
1. Tại sao SMEs cần quan tâm đến Phát triển Bền vững ngay lúc này?
Báo cáo chỉ ra 3 lợi ích kinh tế rõ rệt mà phát triển bền vững mang lại cho doanh nghiệp:
- Tiết kiệm chi phí và tối ưu hóa vận hành: Việc theo dõi và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, nước và nguyên vật liệu có thể giúp doanh nghiệp giảm thiểu hao phí đáng kể. Một ví dụ trong báo cáo cho thấy việc số hóa và áp dụng tự động hóa giúp một nhà máy giảm 5% chi phí sản xuất và tăng 10% hiệu quả vận hành.
- Thu hút và giữ chân nhân tài: Nghiên cứu cho thấy 69% người lao động có xu hướng chọn làm việc cho một tổ chức quan tâm đến tính bền vững môi trường. Xây dựng thương hiệu “xanh” giúp bạn tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường tuyển dụng.
- Mở ra mô hình kinh doanh và nguồn doanh thu mới: Đổi mới sáng tạo từ việc tận dụng các vật liệu bị coi là rác thải (như tái chế phụ phẩm nông nghiệp thành vật liệu thời trang) hoàn toàn có thể giúp SMEs tạo ra các sản phẩm sinh lời mới.
2. Lộ trình 5 bước “Xanh hóa” dành riêng cho SMEs
Báo cáo thiết kế một lộ trình 5 bước thực tế, giúp các doanh nghiệp với nguồn lực hạn chế vẫn có thể triển khai thành công:
- Bước 1: Xây dựng nền tảng (Building the foundations): Không cần một đội ngũ cồng kềnh, bạn chỉ cần chỉ định một “người phụ trách bền vững” để tham gia các khóa đào tạo cơ bản về khí nhà kính và đánh giá hiện trạng chuỗi giá trị. Hãy bắt đầu bằng việc đặt ra các mục tiêu thực tế và linh hoạt (ví dụ: cải thiện 15% hiệu quả sử dụng nước vào năm 2030).
- Bước 2: Tìm kiếm các “Chiến thắng nhanh” (Quick wins): Hãy lập danh sách các dự án cải tiến và ưu tiên triển khai những dự án có Tỷ suất hoàn vốn (ROI) cao nhưng mức độ phức tạp thấp. Những dự án thí điểm này sẽ giúp doanh nghiệp thấy ngay hiệu quả (giảm chi phí, tiết kiệm năng lượng) để làm bước đà cho các thay đổi lớn hơn.
- Bước 3: Đo lường, báo cáo và cải tiến: “Bạn không thể cải thiện những gì bạn không đo lường được”. Hãy ứng dụng công nghệ số hóa, lắp đặt cảm biến, đồng hồ đo lường để thu thập dữ liệu tự động về tiêu thụ năng lượng và phát thải. Việc này đặc biệt quan trọng để đáp ứng các yêu cầu báo cáo tự động của cơ chế CBAM nếu bạn xuất khẩu sang EU.
- Bước 4: Tích hợp vào kế hoạch dài hạn: Bắt đầu đưa tiêu chí “xanh” vào thiết kế sản phẩm (eco-design) để giảm rác thải, đồng thời làm việc với các nhà cung cấp địa phương để giảm thiểu lượng khí thải từ khâu vận chuyển và tăng cường tính chống chịu của chuỗi cung ứng.
- Bước 5: Xây dựng văn hóa doanh nghiệp và truyền thông: Biến sự bền vững thành văn hóa cốt lõi bằng cách khuyến khích, khen thưởng nhân viên và chia sẻ những “câu chuyện thành công” của doanh nghiệp lên mạng xã hội, website để thu hút khách hàng và đối tác.
3. Tận dụng các nguồn lực hỗ trợ
Báo cáo nhấn mạnh rằng SMEs cần chủ động tìm kiếm các cơ chế hỗ trợ từ bên ngoài, bao gồm:
- Tài chính: Tìm kiếm các nguồn vốn tài trợ, các khoản vay xanh hoặc hỗ trợ tư vấn lập hồ sơ vay vốn hiệu quả từ các ngân hàng và tổ chức.
- Kiến thức và Công nghệ: Tận dụng các nền tảng miễn phí (như SME Climate Hub) để tiếp cận công cụ tính toán lượng carbon, hoặc tham gia các chương trình đào tạo từ chính các khách hàng doanh nghiệp lớn của bạn.
- Kết nối mạng lưới: Tham gia vào các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp xanh để học hỏi kinh nghiệm thực tiễn và tìm kiếm các đối tác tích hợp hệ thống uy tín tại địa phương.
Từ ngày 1/1/2026, cơ chế CBAM của EU đã chính thức vận hành đầy đủ, yêu cầu các doanh nghiệp nhập khẩu phải mua chứng chỉ và thanh toán chi phí carbon. Thay vì coi đây là rào cản, các SMEs Việt Nam hãy xem bản báo cáo này như một cẩm nang để bắt tay ngay vào việc kiểm kê phát thải và nâng cấp công nghệ. Chủ động áp dụng lộ trình xanh hóa hôm nay chính là tấm vé bảo chứng cho sự tăng trưởng và vị thế cạnh tranh vững chắc của doanh nghiệp bạn trên thị trường toàn cầu ngày mai.
Toàn văn báo cáo “Sustainability Meets Growth: A Roadmap for SMEs and Mid-Sized Manufacturers” (Phát triển Bền vững gắn liền với Tăng trưởng) của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) phối hợp cùng Schneider Electric: